Çanta Hazırlanması

Çanta ve malzeme özellikleri

” Örnek Gönderi Çantası ” çift katmanlı ısı izolasyon malzemesi içermektedir. Laboratuarımıza ait transport çantalarımız numunelerinizin bize en uygun şekilde ulaşması için tasarlanmıştır. Çantamızın dış yapısı içerisindeki sıcaklığı muhafaza ederek, numuneleri dışarıdan gelebilecek darbelere karşı koruyabilecek sert bir yapıya sahiptir. Çantamız içerisinde bulunan delikli strafor tüplerin dik bir şekilde gelmesini ve çanta içindeki soğuk havanın sirkülasyonunu sağlamaktadır. Çanta içinde straforun orta kısmında yer alan buz kalıbı numunelerin uygun ısıda gelmesi için gereklidir. Lütfen numune çantasında kullanacağınız buz kalıbını bir gece öncesinden dondurunuz. Çantalarımızda yer alan ince kapak kapatılarak numunelerin taşıma sırasında hareketini engeller. Çanta içinde yer alan kilitli poşetler istem formlarının gönderimi için kullanılmalıdır. Çantalar yerleştirme işlemi bittikten sonra kelepçe ile kapatılmalıdır. Kelepçe ile kapatılmayan çantaların transferi esnasında açılması ve içerisindeki numunelerin kaybolması muhtemel olduğundan, çantaların kelepçe ile kapatılması zorunlu bir uygulamadır. Kelepçe ile kapatılmadan gönderilen çantalardaki numune kayıplarından Laboratuarımız sorumlu değildir.

Çanta Düzeni

Önce 2 adet buz aküsü çantanın yan bölümlerine yerleştirilir. Gönderi örnekleri “strafor rack” taki tüp deliklerine uygun şekilde dizilir. Kutudaki örneklerle ilgili “Test İstem Formu” çanta içine konulur. Numune göndermek için size gerekli olan sarf malzemelerin bitmesi veya azalması durumunda “Müşteri Sarf Malzeme Talep Formu” nu doldurarak çanta içerisine yerleştirdikten sonra çantanın ağzını kelepçeleyiniz. Telefonla yapılan sarf malzeme taleplerinin, herhangi bir karışıklılığa sebep olmaması için kabul edilmeyeceğini belirtiriz.

NOT

Laboratuarımıza örnek gönderirken, Laboratuarımız tarafından size gönderilen (serum tüpü,patoloji kabı, idrar ve gaita kabı..vb.) malzemeleri kullanınız. Özellikle vidalı kapak dışında gönderilen serum örneklerinin transport esnasında dökülmesi tetkiklerin gecikmesine neden olmaktadır

Örneklerinin Korunması

Kan alımı sonrası örnek direk güneş ışığı almayacak şekilde pıhtılaşma süreci bitene dek oda ısısında bekletilir. Bu süre genellikle 30 dakika kadardır. Kan alınan tüpte pıhtılaşmayı hızlandırıcı maddelerin (örn. Kaolin, plastik bilye)bulunması bu süreyi 15 dakikaya kadar kısaltır. Bu süre sonrası serumun santrifüj ile pıhtıdan ayrılması gerekir. Örneğin tam kan, sitratlı tam kan, EDTA’lı tam kan olarak uzun süre saklaması örnekteki elektrolit konsantrasyonlarında, enzimlerin aktivitesinde, hemotoloji ve pıhtılaşma parametrelerinde çeşitli değişikliklere yol açar.

Örnek Alınması

Temel Kurallar

Hastanın genel bilgileri yanında klinik tanı/ön tanı, eşlik eden hastalıkları yazılmalıdır. Kullanılan antibiyotikler bildirilmelidir. Örneğin alındığı anatomik bölge ve örnek tanımlanmalıdır. Özel mikrobiyolojik işlem belirtilmelidir. Örnekler mümkün olduğunca antibiyotik tedavisine başlanmadan veya , tedavi değişimi yapılacaksa yeni doz verilmeden alınmalıdır.

Örneklerin Nakli

Kan kültürleri oda ısısında saklanmalıdır Gonokok aranacak örnekler özel nakil besiyerinde olmalı ve oda ısısında tutulmalıdır BOS örnekleri 37º C’de ya da oda ısısında saklanmalıdır. Anaerop kültürler anaerop transport sisteminde gönderilmelidir.

İdrar Örnekleri

24 saat beklemiş idrar kültür için uygun değildir. Sabah ilk idrarın alınması etken saptama şansını arttırır. Bol su içilmesi dilüsyona neden olacağından etkenin yakalanma şansı azalabilir. Üretra ağzı temizlenerek (sabunlu su ile yapılmalı, antibakteriyel maddeler kullanılmamalıdır) örnek kontaminasyonu engellenmelidir. İdrar steril kaba alınmalı 30 dakikadan fazla beklemesi gerekiyorsa buzdolabında saklanmalıdır. Pediatrik torbada alınan örnekler hemen ekilmeli veya steril kaba dökülerek gönderilmelidir. Kalıcı sondalı hastalarda kültür için örnek asla torbadan alınmamalıdır.

Genital Örnekleri

• Çok sayıda flora elemenı bulunduğundan alındığı bölge ayrıntılı belirtilmelidir ( vaginal sürüntü, endoservikal sürüntü gibi).
• Flora yaşla değiştiğinden hastanın yaşı mutlaka belirtilmelidir.
• Direk mikroskobi ve kültür için alınan örnekler ayrı eküviyonlarla alınmalıdır.
• Eşlerden birlikte inceleme yapılması gerekir.
• Endoservikal ve servikal örnekler alınırken vaginal sekresyonlar ile kontanine olmamalıdır.
• Üretra sürüntüsü hasta idrar yaptıktan 1 saat sonra ve eküvyon ile alınmalıdır.
• Vaginal ve servikal örnek alınırken spekulum uygulaması sırasında antiseptik içeren madde kullanılmamalı ve örnek eküvyon ile alınmalıdır.

Gaita Örnekleri

Örnek kabının steril olması gerekmez. Rektal sürüntü örnekleri kabul edilir. Parazit incelemesinde trofozoidlerin aranması istenmiş ise örnek bekletilmeden gönderilmelidir. Kültür için buzdolabında 24 saat veya transport besiyerinde 48 saati geçmeyecek şekilde bekletilebilir. Rutin kültürlerde salmonella, shigella araştırılır bunlar dışında patojen araştırılacaksa mutlaka belirtilmelidir.

Boğaz ve  Nazofarenks

Rutin örneklerde A grubu beta hemolitik streptokoklar üremiş ise antibiyotik duyarlılık testi yapılmaz. İsteniyorsa belirtilmelidir. Diğer flora dışı üreyen veya florada baskın hale gelen bakteriler için antibiyogram yapılacaktır.

Burun

• Steril eküvyon ile alınan örnekler gönderilmelidir.
Kulak

• Otitis mediada eküvyonla örnek almak uygun olmamaktadır. Dış kulakta akıntı varsa dış kulak yolu steril su ile ıslatılmış steril pamuklu eküvyon ile temizlenir, kullanılan eküvyon atılır ve ikinci bir eküvyon ile örnek alınır. Stuart Transport besiyeri ile gönderilir.
• Timpanosentez ile alınan örnekler mutlaka belirtilmelidir.

Alt Solunun Yolu Örnekleri

• Alt solunum yoluna ait örnekler kolaylıkla üst solunum yolunda bulunan bakteriler ile kontamine olmaktadır.
• Sabah balgamının alınması tercih edilmelidir.
• Gönderilen örnekler balgam, trakeal aspirat, BAL sıvısı, bronşiyal fırçalama, bronşiyal biopsi, transtrakeal aspirat akciğer aspiratı ve akciğer biposisi ise mutlaka belirtilmelidir.

Kan Kültürleri

İdeal olan ateş yükselmesinden önce veya ateş yükselmeye başladığında alınmalıdır.
Akut septisemi dışında örnekler yarım saatten az aralıklar ile alınmamalıdır.
Şişenin ağzındaki alüminyum kapak açıldıktan sonra ortadaki lastik kısım %70’lik alkol ile silinir. Kan alınacak damar %70’lik alkollü pamuk ile merkezden çevreye doğru dairesel hareketle silinir. Ayrı bir tentürdiyotlu pamukla aynı işlem tekrarlanır. Üçüncü kez %70’lik alkol ile aynı işlem uygulanır ve alınan kan hemen kan kültür şişesine boşaltılır. 2 aerop ve 1 anaerop şişe kullanılmalıdır. Kan kültürleri için örnekler intravenöz veya arteriyel kateterden alınmamalıdır.
Alınan kan miktarı erişkinler için 10 ml, bebek ve çocuklar için 1-2 ml olmalıdır.
Buzdolabında saklanan kan kültürleri örnek almadan önce oda ısısına gelmesi beklenmelidir.
Kan eklendikten sonra şişeler buzdolabına konmamalıdır.

BOS

BOS örneklerinde rutinde aerobik inceleme yapılır.
Cilt florası ile kontamine olmamasına dikkat edilmelidir.
Örnekler bekletilmeden gönderilmelidir.
BOS örnekleri kesinlikle buzdolabında bekletilmemelidir.

Yara Örnekleri

Alındığı bölge mutlaka belirtilmelidir.
Direk mikroskobi ve kültür için örnekler farlı eküvyon ile alınmalıdır.
Yalnızca püy veya eksüda alınması yeterli değildir, lezyonun ilerleyen kenarından da sürüntü alınmalıdır.
Yanıklarda geniş temizleme ve debridman sonrasında alınan biopsi örneği tercih edilir. Yara örneği ile birlikte eş zamanlı kan kültürünün alınması önerilmektedir.
Yüzeyel yaralarda örnek alınmadan önce alan dezenfekte edilmeli (%70 alkol, sonrasında %1 serbest iyot içeren iyot solüsyonu) ve sonra örnek alınmalıdır.
Lezyon tabanından enjektör ile aspirat alınması tercih edilmelidir.
Derin yara ve abselerde yüzeyel dezenfeksiyon sonrasında lezyon tabanından aspirat alınmalıdır.
Abselerde yüzey temizlendikten sonra lezyon lanset ile delinerek pü ve kan karışımı olan örnek gönderilmelidir.

Göz Örnekleri

• Alınan miktar az ve kuruma eğiliminde olduğundan yerinde ekim yapılmalı veya transport besiyerine alınmalıdır.
• Göz kapağı, konjunktiva ve kornea örneklerinde flora kontaminasyonu olabileceğinden sürüntü yerine kazıntı tercih edilmelidir. Kanama olmamasına dikkat edilmelidir.
• Her iki gözden farklı eküvyon ile örnek alınmalıdır.
• Hasta örnek alınmadan 8 saat öncesinde antibakteriyel damla kullanılmaması konusunda uyarılmalıdır.
• Eksüdasyon yok ise eküvyonlar buyyon ile ıslatılmalıdır.