Laboratuvarımızda çalışılan bütün testlerin aylık dış kalite kontrol çalışmaları KBUDEK,RİQAS v.b kurumlar aracılığıyla yapılmaktadır.
Biyokimya Laboratuvarımızda çok geniş yelpazede test menüsü çalışılmaktadır.

Çalışılan test grupları :

Biyokimya testleri
Hormon testleri
Tam idrar testi
Koagülasyon testleri
Kardiyak testler
İdrarda uyuşturucu testleri
Allerji testleri
Neonatal bilirübin
Fonksiyonel testler
Gebelik tarama testleri
İlk tremester tarama
İkinci tremester tarama
İnfertilite testleri
Semen analizi
Aşılama için sperm hazırlama

Avicenna biyokimya laboratuvarında çalışma prosedürleri:

Kan Örnek Alımı

1.1.Serum

Tüp

Sarı kapaklı 13×100’lük 5 mL. BD Vacutainer plastik SST jelli tüp
Tüpler içinde bulunan jel, santrifüj sonrasında serum ve kan hücreleri arasında fiziksel bir engel oluşturmakta, tüp çeperinde bulunan slika partikülleri sayesinde serum pıhtılaşmasını hızlandırmaktadır.

Serum Elde Edilmesi

• 13×100’lük jelli tüpler 5 ml kan örneği ile tamamen  doldurulmalıdır. Daha az kan örneği ile yeterli serum elde edilemez.
• Kanın tüpün çeperindeki silika partikülleri ile iyice temas etmesi için 5-6 kez yavaşça altüst edilmelidir; tüp kesinlikle çalkalanmamalıdır!
• Tüp içerisindeki kan kendiliğinden pıhtılaşana kadar en az 30 dk. beklenmeli (bu süre en fazla 2 saat olabilir) ve sonra 10 dk. 1500-2000xg’de santrifüj (mümkünse soğutmalı) edilmelidir. Böylece tüp içerisindeki jel, serum ile kan hücreleri arasında bariyer oluşturacaktır.
• Ayrılan serum örnekleri ‘Avicenna ‘ya (13×75’lik boş tüp) aktarılarak gönderi yapılmalıdır.

Dikkat Edilecek Noktalar

• Bir kez santrifüj edilmiş fakat serum ayrımı tam gerçekleşmemiş kan örneğini tekrar aynı jelli tüp içerisinde santrifüj etmek çok sakıncalıdır! İkinci kez santrifüj etmek hücre hasarına neden olacağından hücre içeriği ortama salınır ve matriksi hasara uğramış jelden sızıp seruma karışabilir. Bu durum özellikle bazı elektrolit, eser element ve enzim testleri etkileyebilmektedir. Bu nedenle tam ve doğru serum elde edilemediğinde, jelin üzerindeki serum ‘Avicenna Tüp’lerine aktarılarak tekrar santrifüj edilmelidir.
• Hemolizli veya bulanık serumlar birçok tetkik için uygun değildir. Yeniden örnek alınmalıdır!

1.2. EDTA’lı tam kan

Tüp

Mor kapaklı 13×75’lik 2 mL Vacutainer cam K3EDTA tüp

Örnek alınışı

• 2 mL tam kan mor kapaklı EDTA’lı tüplere alınır. Tüplerin içerisinde pıhtı oluşmaması için kan alınır alınmaz tüp 5-6 kez yavaşça alt üst edilerek karıştırılır. Çalkalama işleminden kesinlikle kaçınılmalıdır.
• Kan esnasında kanın işaretli çizgiye kadar doldurulmasına özellikle dikkat edilmelidir.
• Örnekler buzdolabında (2-8 °C’de) saklanır.

Dikkat Edilecek Noktalar

Kan tam olarak tüp üzerindeki işaretli çizgiye kadar alınmamış veya tüpün içerisinde pıhtı oluşmuş ise yeniden örnek alınmalıdır!
1.3.EDTA’lı Plazma

Tüp

Mor kapaklı 13×75’lik 4 mL Vacutainer plastik K3EDTA tüp
Plazmanın kazanılması
Antikoagülan içeren tüplere kan alımı esnasında kanın işaretli çizgiye kadar doldurulmasına özellikle dikkat edilmelidir. Antikoagülan içeren tüplere kan alındıktan hemen sonra tüp yavaşça alt üst edilerek özenle karıştırılmalıdır. Çalkalama işleminden kesinlikle kaçınılmalıdır.
• Kan alımından hemen sonra örnek 2000xg’de 15 dk. santrifüj edilmelidir.
• Ayrılan plazma ‘Avicenna ya (13×75’lik boş tüp) aktarılmalı ve tüp üzerine “EDTA plazma” olduğu etiketlenerek gönderi yapılmalıdır. Bu esnada kanın sellüler kısmı plazmaya karışmamalıdır.
1.4.Eser Elementler ve Toksik elementler için serum

Tüp

Lacivert kapaklı 13×100’lük 6 mL Vacutainer plastik plain tüp

Örnek alınışı

• 13×100’lük lacivert tüpler 6 ml kan örneği ile tamamen doldurulmalıdır.
• Tüp 5-6 kez yavaşça altüst edilmelidir; tüp kesinlikle çalkalanmamalıdır!
• Tüp içerisindeki kan kendiliğinden pıhtılaşana kadar en az 30 dk. beklenmeli (bu süre en fazla 2 saat olabilir) ve sonra 10 dk. 1500xg’de santrifüj edilmelidir.
• Ayrılan serum örnekleri ‘Avicenna ya (13×75’lik boş tüp) aktarılmalı tüpün üzerine istemi yapılan elementin adı belirtilerek gönderi yapılmalıdır.
Uygun olmayan koşullar
Separatör tüp ve jelli tüpler kullanılmamalıdır.
1.5.Sitrat’lı Tam Kan (Sedimentasyon testi)

Tüp

Siyah kapaklı 13×75’lik 2.4 mL BD Vacutainer manuel ESR tüp.

Örnek alınışı

• Kan örneği siyah kapaklı tüplere işaretli çizgiye kadar alınır.
• Tüp kan örneğinin sitrat ile teması için 5-6 kez çok yavaşça altüst edilir.
1.6.Sitrat’lı plazma (Koagülasyon Testleri)

Tüp

Mavi kapaklı 13×75’lik 2.7 mL BD Vacutainer sitrat tüp

Örnek alınışı

• Kan örneği 9:1 oranında sodyum sitrat içeren mavi kapaklı tüplere alınır.
• Venöz kan alımı esnasında damara ilk seferde zorlamadan girilmeli, turnike çok sıkı olmamalıdır.Eğer kan yavaş ve zorlama ile geliyor ise diğer koldan tekrar
doğru kan örneği alınmalıdır.
• Koagülasyon örneklerinin alımından önce her zaman bir yedek tüpe 2-3 cc kan alınmalıdır. İlk alınan yedek tüp başka testler için kullanılabilir veya atılabilir.
• Kan örneğinin sodyum sitrat ile karışabilmesi için tüpler işaretli çizgiye kadar tam olarak doldurulmalı ve 5-6 kez çok yavaşça altüst edilerek kanın antikoagülan ile tam
teması sağlanmalıdır.
• Alınan kan örneği 1500 x g’de 15 dakika oda ısısında santrifüj edilerek trombo- sitten fakir plazma elde edilmelidir. Daha düşük santrifüj hızı ve zamanında trombositler plazmada kalarak FIV’ü plazmaya verirler ve pıhtılaşma analizinin yanlış çıkmasına yol açabilirler.
• Santrifügasyon sonrası plazma hemen ayrılmalı ve ‘Avicenna’ya aktarılmalı, ağzı hemen kapatılmalı, ‘sitrat plazma’ örneği olduğu tüp üzerine etiketlenerek
belirtilmelidir.
• Örnek tüpü test çalışılana kadar buzlu kap içerisinde saklanmalıdır. Hemolizli örnek kesinlikle kabul edilmez.
• Koagülasyon testleri için alınan sitrat plazma örneği en geç 3 saat içerisinde test edilmelidir. Bu nedenle etiket üzerine örnek alınış saati not edilmelidir.

Eğer sitratlı hazır tüp yok ise şu şekilde hazırlanır

1 kısım sodyum sitrat (0.11 mol/l Trisodyum sitrat), + 9 kısım tam kan şeklinde hazırlanabilir. Örneğin; 0.3 ml Trisodyum sitrat + 2.7 ml tam kan.
1.7. Heparinli Tam Kan (Flow-Cytometry testleri)
Tüp: Yeşil kapaklı 13×75’lik 4 mL BD Vacutainer Plastik lityum heparinli tüp.

Örnek alınışı

• Kan örneği lityum heparin içeren yeşil kapaklı tüplere alınır.
• Kan örneğinin lityum heparin ile karışabilmesi için tüpler 5-6 kez çok yavaşça altüst edilerek kanın antikoagülan ile tam teması sağlanmalıdır.
1.8. Sodyum Florid’li (NaF) tam kan

Kan şekeri için santrifüj imkanı olmayan durumlarda alınan örnek uzun süre kan halinde bekleyecek ise Glikolizi inhibe ederek örnekteki kan şekeri düşüşünü engellemek adına Sodyum Florid’li tüpler kullanılmalıdır.

Tüp

Gri kapaklı 13×75’lik 2 mL BD Vacutainer Plastik florid/oksalat tüp.

Örnek alınışı

• 13 x 75’lik tüpler 2 ml kan örneği ile doldurulmalıdır.
• Tüp kanın NaF ile iyice temas etmesi için 5-6 kez yavaşça altüst edilmelidir.
• 10 dk. 1500-2000xg’de santrifüj (mümkünse soğutmalı) edilmelidir.
• Ayrılan plazma örnekleri ‘Avicenna’ya (13×75’lik boş tüp) aktarılmalı ve tüpün ‘NaF’lı’ tüp olduğu etiketlenerek gönderi yapılmalıdır.
1.9. Parmak ucu veya kulak memesi kanı

(Kandaki parazit incelemesi)

Örnek alınışı

Kan Yayması

• Kalın Damla Yöntemi: Alkolle temizlenip kurulanmış parmak ucu veya kulak memesi lanset ile delinir. 2-3 damla kan temizlenmiş lam üzerine alınır, diğer bir lam köşesi veya cam tüp dibi kullanılarak sirküler hareketlerle 30 sn karıştırılarak 2 cm çapında yayılır. Oda ısısında kurutulur.
• İnce Yayma Yöntemi: Alkolle temizlenip kurulanmış parmak ucu veya kulak memesi lenset ile delinir.2-3 damla kan temizlenmiş lam üzerine alınır. Diğer bir lam kısa kenarı kullanılarak tek bir hareket ile yayılır. Oda ısısında kurutulur.

Kan Örneklerinin Korunması

Kan alımı sonrası örnek direk güneş ışığı almayacak şekilde pıhtılaşma süreci bitene dek oda ısısında bekletilir. Bu süre genellikle 30 dakika kadardır. Kan alınan tüpte pıhtılaşmayı hızlandırıcı maddelerin (örn. Kaolin, plastik bilye)bulunması bu süreyi 15 dakikaya kadar kısaltır. Bu süre sonrası serumun santrifüj ile pıhtıdan ayrılması gerekir. Örneğin tam kan, sitratlı tam kan, EDTA’lı tam kan olarak uzun süre saklaması örnekteki elektrolit konsantrasyonlarında, enzimlerin aktivitesinde, hemotoloji ve pıhtılaşma parametrelerinde çeşitli değişikliklere yol açar.